ఆదేశాల అమలును పర్యవేక్షించేది ఎవరు?

మూడు RTI కేసుల్లో తెలంగాణ సమాచార కమిషన్ ₹11,000 పరిహారానికి ఆదేశాలు — అమలు ఎప్పుడు?

నల్గొండ జిల్లా నార్కట్‌పల్లి MPDO కార్యాలయానికి సంబంధించిన కేసులు: పరిహారం చెల్లింపు, PIOల జవాబుదారీతనం, షోకాజ్ నోటీసులు, కమిషన్ ఉత్తర్వుల ప్రచురణలో జాప్యంపై ప్రశ్నలు

తెలంగాణ: నల్గొండ జిల్లా నార్కట్‌పల్లి మండల పరిషత్ అభివృద్ధి అధికారి (MPDO) కార్యాలయానికి సంబంధించిన మూడు RTI కేసుల్లో తెలంగాణ సమాచార కమిషన్ మొత్తం ₹11,000 పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశించినట్లు కేసుల వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ వ్యవహారాలు కమిషన్ ఆదేశాల అమలు, ప్రజా సమాచార అధికారుల (PIOలు) జవాబుదారీతనం, అధికారిక ఉత్తర్వులను సకాలంలో అందుబాటులో ఉంచడం వంటి అంశాలపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.

సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ప్రకారం సమాచారం అందించకపోవడం, గతంలో ఇచ్చిన ఆదేశాలను అమలు చేయకపోవడం, విచారణలకు PIO గైర్హాజరు కావడం వంటి అంశాలు ఈ కేసుల్లో ప్రధానంగా ఉన్నాయి. ఒక కేసులో, RTI కన్సల్టెంట్ మరియు సామాజిక కార్యకర్త గంజి శ్రీనివాసరావు 2026 సెప్టెంబర్ 21న జరిగిన విచారణ అనంతరం ఉత్తర్వు కాపీని పొందడంలో ఎదురైన ఇబ్బందుల గురించి కూడా వివరించారు.

ప్రధాన ప్రశ్న: కోరిన సమాచారం అందించారా? ఆదేశించిన పరిహారం నిజంగా చెల్లించారా? కమిషన్ ఆదేశాలు పూర్తిగా అమలయ్యాయా?

మూడు కేసులు — ₹11,000 పరిహారం

1. వాడపల్లి నవీన్: ₹3,000 పరిహారం

ఫిర్యాదు నంబర్ 9769/SIC-MP/2026లో, నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన వాడపల్లి నవీన్ గతంలో ఇచ్చిన ఆదేశాలను PIO అమలు చేయలేదని ఫిర్యాదు చేశారు. అప్పీల్ నంబర్ 844/SIC-MP/2024లో 2026 ఫిబ్రవరి 2న ఇచ్చిన ఉత్తర్వుల ప్రకారం, రెండు వారాల్లో రిజిస్టర్డ్ పోస్ట్ అక్నాలెడ్జ్‌మెంట్ డ్యూ (RPAD) ద్వారా వాస్తవ సమాచారాన్ని అందించాల్సి ఉంది.

2026 జూలై 27న జరిగిన విచారణకు సంబంధించి నోటీసు నార్కట్‌పల్లి మండలానికి బదులుగా కట్టంగూరు మండలానికి పంపినట్లు కేసు వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. ఆ విచారణకు ప్రతివాదులు హాజరుకాలేదు. ఆగస్టు 24న జరిగిన తదుపరి విచారణలో ఫిర్యాదుదారు అఫిడవిట్ ద్వారా తన వాదనలు సమర్పించగా, PIO మరియు ప్రథమ అప్పీళ్ల అధికారి (FAA) హాజరుకాలేదు.

కమిషన్ ఉత్తర్వు అందిన రెండు వారాల్లో సమాచారాన్ని అందించాలని PIOను ఆదేశించింది. సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్లు 8, 9, 10, 11కు అనుగుణంగా వ్యవహరించాలని పేర్కొంది. సెక్షన్ 19(8)(b) కింద ₹3,000 పరిహారం చెల్లించాలని ఆదేశిస్తూ, సెక్షన్ 7(1)లోని గడువులను పాటించాలని PIOను హెచ్చరించింది.

2. నంద్యాల వెంకట్ రెడ్డి: ₹5,000 పరిహారం

అప్పీల్ నంబర్ 14378/SIC-PVSR/2026లో నంద్యాల వెంకట్ రెడ్డి 2026 ఫిబ్రవరి 3న దాసరిగూడెం గ్రామ పంచాయతీకి సంబంధించిన సమాచారాన్ని కోరుతూ RTI దరఖాస్తు చేశారు.

2024 ఫిబ్రవరి 2 నుంచి వర్తించే కాలానికి సంబంధించిన అభివృద్ధి పనులు, మంజూరైన నిధులు, పనుల కోడ్లు, ఖర్చులు, పనుల ప్రారంభం మరియు పూర్తి తేదీలు, మెజర్‌మెంట్ బుక్‌లు (M-Books), బిల్లులు, వోచర్లు, మస్టర్ రోల్స్, ఆడిట్ నివేదికలు, కాంట్రాక్టర్లు, విక్రేతలు, గ్రామసభ రికార్డులు తదితర వివరాలను కోరారు.

కేసు వివరాల ప్రకారం, PIO సమాచారం ఇవ్వలేదు. 2026 మార్చి 3న దాఖలైన మొదటి అప్పీల్‌పై కూడా FAA నిర్ణయం తీసుకోలేదు.

2026 ఆగస్టు 17, సెప్టెంబర్ 21 తేదీల్లో జరిగిన విచారణలకు PIO గైర్హాజరైనట్లు పేర్కొన్నారు. సెప్టెంబర్ 21న ఇచ్చిన ఉత్తర్వులో, 15 రోజుల్లో RPAD ద్వారా సమాచారం అందించాలని కమిషన్ ఆదేశించింది. నార్కట్‌పల్లి MPDO/సంబంధిత ప్రజా అధికార సంస్థ ₹5,000 పరిహారాన్ని ఒక నెలలో చెల్లించాలని ఆదేశించింది. గతంలో ఆగస్టు 17న తీసుకున్న నిర్ణయం మేరకు PIOకు షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేయాలని కూడా పేర్కొంది.

ఈ సమాచారం ప్రజాధనంతో చేపట్టిన గ్రామాభివృద్ధి పనులకు సంబంధించినది. రికార్డుల బహిర్గతం ద్వారా మంజూరైన నిధులు ఎలా వినియోగించారో, పనులు వాస్తవంగా జరిగాయో లేదో పౌరులు పరిశీలించవచ్చు.

3. గంజి శ్రీనివాసరావు: ₹3,000 పరిహారం — ఉత్తర్వు ప్రచురణలో జాప్యం

ఫిర్యాదు నంబర్ 5286కు సంబంధించిన కేసులో (సంవత్సరం, పూర్తి కేసు నంబర్‌ను ధ్రువీకరిత ఉత్తర్వుతో నిర్ధారించాలి), RTI కన్సల్టెంట్ మరియు సామాజిక కార్యకర్త గంజి శ్రీనివాసరావు 2025 మే 9న నార్కట్‌పల్లి MPDOకు సమాచార హక్కు దరఖాస్తు సమర్పించారు.

MPDO విధులు, వర్తించే నియమాలు మరియు మార్గదర్శకాలు, ఫిర్యాదుల పరిష్కార గడువులు, 2025 ఏప్రిల్ 23న ఇచ్చిన ఫిర్యాదుపై తీసుకున్న చర్యల నివేదిక (ATR), చెరువుగట్టు గ్రామ పంచాయతీతో జరిగిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు, ఇన్‌వర్డ్ రిజిస్టర్ వివరాలు, ఫైల్ నంబర్లు, నోట్‌ఫైళ్లు వంటి రికార్డుల ధ్రువీకరిత ప్రతులను ఆయన కోరారు.

తనకు కోరిన సమాచారం అందలేదని పేర్కొంటూ, శ్రీనివాసరావు సమాచార హక్కు చట్టంలోని సెక్షన్ 18(1) కింద కమిషన్‌ను ఆశ్రయించారు.

2026 సెప్టెంబర్ 21న జరిగిన విచారణకు శ్రీనివాసరావు హాజరయ్యారని, PIO హాజరుకాలేదని కేసు వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. జూలై 1, ఆగస్టు 12, సెప్టెంబర్ 21 తేదీల్లో PIO గైర్హాజరైన విషయాన్ని ఉత్తర్వులో పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.

అయితే, 2026 ఏప్రిల్ 2న జరిగిన విచారణకు తాను హాజరైన విషయాన్ని ఉత్తర్వులో నమోదు చేయలేదని శ్రీనివాసరావు చెబుతున్నారు. ఈ అంశాన్ని అధికారిక విచారణ రికార్డులతో ధ్రువీకరించాల్సి ఉంది.

కమిషన్ అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని 15 రోజుల్లో RPAD ద్వారా అందించాలని, ₹3,000 పరిహారాన్ని ఒక నెలలో చెల్లించాలని ఆదేశించినట్లు కేసు వివరాలు పేర్కొంటున్నాయి.

ఉత్తర్వు వెబ్‌సైట్‌లో ఆలస్యంగా అందుబాటులోకి వచ్చిందా?

శ్రీనివాసరావు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, సెప్టెంబర్ 21న విచారణ జరిగిన తర్వాత కూడా ఆయనకు ఉత్తర్వు కాపీ అందలేదు. కమిషన్ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లోనూ ఉత్తర్వు కనిపించలేదని ఆయన పేర్కొన్నారు.

2026 అక్టోబర్ 7న రాష్ట్ర సమాచార కమిషనర్ పి.వి. శ్రీనివాసరావు పేషీ సిబ్బందికి ఫోన్ చేసి ఉత్తర్వు కాపీ గురించి అడిగినప్పుడు, మరో 15 రోజులు పడుతుందని సిబ్బంది చెప్పినట్లు ఆయన తెలిపారు.

అదే రోజు ఈ అంశాన్ని ఆయన X (గతంలో ట్విట్టర్) వేదికగా ప్రస్తావించారు. అక్టోబర్ 9న మళ్లీ కమిషన్ వెబ్‌సైట్‌ను పరిశీలించగా ఉత్తర్వు అందుబాటులోకి వచ్చినట్లు గుర్తించానని తెలిపారు.

Dear @TelanganaCS @pvsrinivasarao3 Case was heard on 21 Sept 2026. Today, I called the Telangana Information Commission office for the order copy. Staff at P.V. Srinivasa Rao Bench said over phone that it will take another 15 days. Why such delay in issuing an order copy? #RTI

— పారదర్శకత-జవాబుదారీతనం-అక్కౌంటబిలిటీ (@SrinivasRTIA) October 7, 2026

ఈ పరిణామాలు కమిషన్ ఉత్తర్వులను సకాలంలో ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచడంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. అయితే, ఉత్తర్వు ఎప్పుడు ఖరారైంది, అధికారికంగా ఎప్పుడు జారీ అయింది అనే తేదీలను సంబంధిత రికార్డులతో ధ్రువీకరించాల్సి ఉంది.

పరిహారం నిజంగా చెల్లించారా?

ఈ మూడు కేసుల్లో ఆదేశించిన పరిహారం మొత్తం ₹11,000:

• వాడపల్లి నవీన్ — ₹3,000
• నంద్యాల వెంకట్ రెడ్డి — ₹5,000
• గంజి శ్రీనివాసరావు — ₹3,000

ఇవి కమిషన్ ఆదేశించిన మొత్తాలు మాత్రమే. పరిహారం వాస్తవంగా చెల్లించబడిందని స్వతంత్రంగా ధ్రువీకరించిన సమాచారం ప్రస్తుతం లేదు.

పరిహారం అందని దరఖాస్తుదారులు కమిషన్ ఉత్తర్వు ప్రతిని జతచేసి సంబంధిత ప్రజా అధికార సంస్థకు లిఖితపూర్వకంగా విజ్ఞప్తి చేయవచ్చు. చెల్లింపు మంజూరు ఉత్తర్వులు, బిల్లులు, వోచర్లు, చెల్లింపు వివరాలు వంటి ఇప్పటికే ఉన్న రికార్డులను కోరవచ్చు. గడువు ముగిసినా చెల్లింపు జరగకపోతే, ఆ విషయాన్ని కమిషన్ దృష్టికి తీసుకెళ్లవచ్చు.

కమిషన్ తన ఆదేశాలు అమలయ్యాయో లేదో పరిశీలించి, చట్ట పరిధిలో తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి.

RTI చట్టంలోని సెక్షన్లు ఏమి చెబుతున్నాయి?

సెక్షన్ 19(8)(b): ఫిర్యాదుదారుకు కలిగిన నష్టం లేదా ఇతర హానికర పరిణామాలకు పరిహారం చెల్లించాలని సమాచార కమిషన్ ప్రజా అధికార సంస్థను ఆదేశించవచ్చు.

సెక్షన్ 20: చట్టంలో పేర్కొన్న షరతులు నెరవేరినప్పుడు, ఉదాహరణకు సరైన కారణం లేకుండా సమాచారం అందించడంలో అనవసరమైన జాప్యం జరిగినప్పుడు, సంబంధిత PIOపై జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంది. చట్ట ప్రకారం రోజుకు ₹250 చొప్పున గరిష్ఠంగా ₹25,000 వరకు జరిమానా విధించవచ్చు. తుది నిర్ణయానికి ముందు సంబంధిత అధికారికి తన వాదనను వినిపించే అవకాశం ఇవ్వాలి.

ముఖ్య గమనిక: షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేయడం మాత్రమే జరిమానా విధించినట్లు కాదు. సంబంధిత అధికారి వివరణను పరిశీలించి, చట్ట ప్రకారం తదుపరి నిర్ణయం తీసుకోవాలి.

పారదర్శకత, జవాబుదారీతనంపై ప్రశ్నలు

ఈ మూడు కేసుల నేపథ్యంలో తెలంగాణ సమాచార కమిషన్‌కు కొన్ని కీలక ప్రశ్నలు ఎదురవుతున్నాయి:

1. కమిషన్ ఆదేశించిన సమాచారాన్ని PIOలు పూర్తిగా అందించారా?
2. మూడు కేసుల్లోనూ పరిహారం నిజంగా చెల్లించారా?
3. నంద్యాల వెంకట్ రెడ్డి కేసులో షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేసి, అందించారా? దానిపై తదుపరి నిర్ణయం ఏమిటి?
4. వాడపల్లి నవీన్ కేసులో నోటీసు కట్టంగూరుకు పంపినట్లు ఎందుకు నమోదైంది?
5. ఏప్రిల్ 2న జరిగిన విచారణకు సంబంధించిన తన వాదనను ఉత్తర్వులో నమోదు చేయలేదన్న శ్రీనివాసరావు అభ్యంతరాన్ని కమిషన్ పరిశీలిస్తుందా?
6. అక్టోబర్ 7న మరో 15 రోజులు పడుతుందని చెప్పినట్లు శ్రీనివాసరావు పేర్కొనగా, అక్టోబర్ 9న ఉత్తర్వు వెబ్‌సైట్‌లో కనిపించిన పరిణామంపై స్పష్టత ఇస్తారా?
7. ఉత్తర్వు తేదీ, వెబ్‌సైట్‌లో అప్‌లోడ్ చేసిన తేదీ, పరిహారం చెల్లింపు, షోకాజ్ చర్యలపై కేసులవారీగా స్థితిగతుల వివరాలను కమిషన్ అందుబాటులో ఉంచుతుందా?

ఒక షోకాజ్ నోటీసు వెబ్‌సైట్‌లో కనిపించకపోవడం వల్ల అది అసలు జారీ కాలేదని నిర్ధారించలేం. ప్రతి వ్యక్తిగత నోటీసును తప్పనిసరిగా వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించాలనే నిబంధన కూడా ఆటోమేటిక్‌గా వర్తించదు. అయినప్పటికీ, ఉత్తర్వులను సకాలంలో ప్రచురించడం, కేసుల స్థితిగతులను పారదర్శకంగా తెలియజేయడం ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంపొందించగలవు.

ముగింపు: ఉత్తర్వులు అమలైతేనే RTI చట్టానికి సార్థకత

సమాచార హక్కు చట్టం ప్రభావం కేవలం ఉత్తర్వులు జారీ చేయడంలోనే లేదు. కోరిన సమాచారం అందాలి, ఆదేశించిన పరిహారం చెల్లించాలి, షోకాజ్ చర్యలు చట్ట ప్రకారం పూర్తవ్వాలి.

కమిషన్ కేసులవారీగా ఆదేశాల అమలును పర్యవేక్షించడం, ఉత్తర్వులను సకాలంలో అందుబాటులో ఉంచడం, పరిహారం చెల్లింపు స్థితిని ధ్రువీకరించడం వంటి చర్యలను బలోపేతం చేయాలి. పౌరులు పదేపదే కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగకుండా, సమాచారం అందిందా, పరిహారం చెల్లించారా, చర్యలు పూర్తయ్యాయా అనే విషయాలను తెలుసుకునే అవకాశం ఉండాలి.

ప్రధాన ప్రశ్న ఒక్కటే: సమాచారాన్ని అందించాలని, పరిహారం చెల్లించాలని సమాచార కమిషన్ ఆదేశించినప్పుడు — ఆ ఆదేశాలు వాస్తవంగా అమలయ్యాయో లేదో పర్యవేక్షించేది ఎవరు?

Contact: gsrao@way2rti.com