TGSRTC బస్సు ఛార్జీల పెంపు: భారమంతా ప్రయాణికులపైనే ఎందుకు?
RTI ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చిన ఛార్జీల పెంపు వివరాలు – పెరుగుతున్న జనాభాకు తగ్గుతున్న TGSRTC సొంత బస్సులు
హైదరాబాద్, అక్టోబర్ 5, 2026: తెలంగాణలో సాధారణ ప్రయాణికులపై బస్సు ఛార్జీల భారం ఎందుకు పదేపదే పెరుగుతోంది? మరోవైపు ప్రయాణికుల సంఖ్య, జనాభా పెరుగుతున్నప్పటికీ TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య ఎందుకు తగ్గుతోంది? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకునేందుకు సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ద్వారా పొందిన సమాచారం కీలక అంశాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది.
RTI కార్యకర్త గంజి శ్రీనివాసరావు 2014 జూన్ 2 నుంచి ఇప్పటి వరకు TGSRTCలో జరిగిన బస్సు ఛార్జీల పెంపులు, ప్రత్యేక ఛార్జీలకు సంబంధించిన వివరాలను కోరారు. దీనికి TGSRTC ప్రజా సమాచార అధికారి సంబంధిత సర్క్యులర్లు, ఆదేశాలు, సమాచారాన్ని అందించారు.
నష్టాల పేరుతో బస్సు ఛార్జీల పెంపు
RTI ద్వారా అందిన సమాచారం ప్రకారం, TGSRTC సర్క్యులర్ నం. 24/2016-OPD(P), తేదీ 24-06-2016 ద్వారా మోఫుసిల్, సిటీ సర్వీసుల ఛార్జీలను సవరించారు.
2015–16లో TGSRTC ఆదాయం సుమారు రూ.4,095.64 కోట్లు, ఖర్చు సుమారు రూ.4,797.46 కోట్లు ఉండటంతో సుమారు రూ.701.82 కోట్ల వార్షిక నష్టం ఏర్పడిందని సంస్థ పేర్కొంది. దీనికి అదనంగా వేతన సవరణ వల్ల సంవత్సరానికి సుమారు రూ.600 కోట్ల అదనపు భారం ఏర్పడిందని తెలిపింది.
2016 ఛార్జీల సవరణలో పలు సర్వీసుల ప్రాథమిక ఛార్జీలు పెంచారు. ఉదాహరణకు:
- ఎక్స్‌ప్రెస్ ఛార్జీ కిలోమీటరుకు 79 పైసల నుంచి 87 పైసలకు
- డీలక్స్ ఛార్జీ 89 పైసల నుంచి 98 పైసలకు
- సూపర్ లగ్జరీ ఛార్జీ 105 పైసల నుంచి 116 పైసలకు
- రాజధాని AC ఛార్జీ 132 పైసల నుంచి 146 పైసలకు పెంచారు.
2019లో మరోసారి ఛార్జీల పెంపు
తదుపరి ముఖ్యమైన ఛార్జీల సవరణ TGSRTC సర్క్యులర్ నం. 21/2019-OPD(P), తేదీ 01-12-2019, 03-12-2019 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
RTI సమాచారంలో TGSRTC HSD ఆయిల్ ధరల పెరుగుదల, ఇంటీరియం రిలీఫ్ అమలు మరియు పెరుగుతున్న నిర్వహణ నష్టాలను కారణాలుగా పేర్కొంది. 2018–19 నాటికి పేరుకుపోయిన నిర్వహణ నష్టాలు సుమారు రూ.928.67 కోట్లు ఉన్నట్లు తెలిపింది.
ఈ నేపథ్యంలో అన్ని సర్వీసుల ప్రాథమిక ఛార్జీలను కిలోమీటరుకు 20 పైసలు పెంచారు.
నెలవారీ బస్ పాస్‌లపైనా భారం
ఛార్జీల పెంపు సాధారణ టికెట్లకే పరిమితం కాలేదు. నెలవారీ పాస్‌ల ధరలు కూడా పెరిగాయి.
ఉదాహరణకు:
- GBT Ordinary నెలవారీ పాస్: 2016లో రూ.770 → 2019లో రూ.950
- GBT Metro Express నెలవారీ పాస్: 2016లో రూ.880 → 2019లో రూ.1,070
అంటే ప్రతిరోజూ బస్సుల్లో ప్రయాణించే ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు, కార్మికులు, చిన్న వ్యాపారులు, ఇతర సాధారణ ప్రయాణికులపై కూడా అదనపు ఆర్థిక భారం పడింది.
2015లో సుమారు 9,000 సొంత బస్సులు – 2026 ఆగస్టులో కేవలం 6,588?
ప్రజా ప్రయోజనానికి సంబంధించిన మరో ముఖ్యమైన అంశం TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య.
అందుబాటులో ఉన్న సమాచార ప్రకారం 2015లో TGSRTC సొంత బస్సులు సుమారు 9,000 ఉండగా, 2026 ఆగస్టు నాటికి TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య 6,588కు తగ్గింది.
అంటే సుమారు 2,400కు పైగా సొంత బస్సుల తగ్గుదల కనిపిస్తోంది.
ఇదే సమయంలో తెలంగాణలో జనాభా, పట్టణీకరణ, ఉద్యోగాలు, విద్య, వ్యాపారం, వైద్యం తదితర అవసరాల కోసం ప్రజల ప్రయాణం నిరంతరం పెరుగుతోంది.
జనాభా పెరుగుతోంది – ప్రయాణికులు పెరుగుతున్నారు – బస్సులు మాత్రం తగ్గుతున్నాయా?
ఇది సాధారణ ప్రయాణికుడు అడగాల్సిన ముఖ్యమైన ప్రశ్న:
జనాభా పెరుగుతున్నప్పుడు, ప్రయాణికుల అవసరం పెరుగుతున్నప్పుడు TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య ఎందుకు తగ్గుతోంది?
బస్సుల సంఖ్య తగ్గితే ప్రయాణికులు ఎదుర్కొనే సమస్యలు:
- బస్సుల కోసం ఎక్కువ సమయం వేచి ఉండాల్సి రావడం
- బస్సుల్లో అధిక రద్దీ
- నిల్చొని ప్రయాణించాల్సిన పరిస్థితులు
- గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లో సర్వీసుల కొరత
- ఉద్యోగులు, విద్యార్థులకు ఆలస్యాలు
- ఇతర ఖరీదైన రవాణా మార్గాలపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి
ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరుగుతున్న సమయంలో బస్సుల సంఖ్య తగ్గడం వల్ల చివరకు భారాన్ని భరించేది సాధారణ ప్రయాణికుడే.
ఛార్జీలు పెరుగుతున్నాయి – సేవలు కూడా పెరుగుతున్నాయా?
ప్రయాణికులపై ఛార్జీల భారం పెంచే ముందు కొన్ని ప్రశ్నలకు TGSRTC మరియు ప్రభుత్వం పారదర్శకంగా సమాధానం చెప్పాల్సిన అవసరం ఉంది.
- TGSRTC నష్టాలకు ప్రధాన కారణాలు ఏమిటి?
- నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు ఎలాంటి చర్యలు తీసుకున్నారు?
- TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య ఎందుకు తగ్గింది?
- ప్రస్తుత ప్రయాణికుల డిమాండ్‌కు ఎంతమంది బస్సులు అవసరం?
- ప్రతిరోజూ వాస్తవంగా ఎన్ని బస్సులు రోడ్డుపై నడుస్తున్నాయి?
- రూట్ వారీగా ఎన్ని బస్సులు అవసరం? ఎన్ని అందుబాటులో ఉన్నాయి?
- సొంత బస్సులు, అద్దె/హైర్ బస్సుల నిర్వహణ వ్యయంలో తేడా ఎంత?
- ఛార్జీల పెంపు ద్వారా వచ్చిన అదనపు ఆదాయం ఎలా వినియోగించబడుతోంది?
- ఛార్జీలు పెంచిన తరువాత ప్రయాణికులకు సేవల నాణ్యత ఎంతవరకు మెరుగుపడింది?
ఛార్జీల పెంపు మాత్రమే TGSRTC ఆర్థిక సమస్యలకు శాశ్వత పరిష్కారం కాకూడదు.
ప్రత్యేక ఛార్జీలు – ప్రయాణికులకు మరో భారం?
RTI ద్వారా లభించిన సమాచారంలో ప్రత్యేక ఛార్జీలకు సంబంధించిన చట్టపరమైన విధానం కూడా ఉంది.
G.O.Ms.No.16, Transport, Roads & Buildings Department, తేదీ 03-02-2003 ప్రకారం, Motor Vehicles Act, 1988లోని Section 67(1)(d)(i) కింద బస్సు ఛార్జీలకు గరిష్ట పరిమితులు నిర్ణయించారు.
ప్రత్యేక సందర్భాలు, జాతరలు, ఉత్సవాలు తదితర సందర్భాల్లో నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో సాధారణ ఛార్జీకి 1.5 రెట్లు వరకు ప్రత్యేక ఛార్జీ వసూలు చేసే అవకాశం ఉన్నట్లు ఆ ఉత్తర్వుల్లో పేర్కొనబడింది.
అయితే ఇప్పటికే సాధారణ ప్రయాణికులు రోజువారీ ప్రయాణ ఖర్చులతో ఇబ్బంది పడుతున్న సమయంలో ప్రత్యేక సందర్భాల్లో అదనపు ఛార్జీలు విధించడం ఎంతవరకు ప్రయాణికులకు అనుకూలంగా ఉంది? అనే ప్రశ్న ప్రజల ముందుంది.
పెరుగుతున్న జనాభాకు పెరగాల్సింది ప్రజా రవాణా
తెలంగాణలో జనాభా, పట్టణీకరణ, నగరాల విస్తరణతో గ్రామాలు–పట్టణాలు–నగరాల మధ్య ప్రజల ప్రయాణం పెరుగుతోంది.
అందువల్ల ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను ప్రస్తుత మరియు భవిష్యత్ ప్రయాణికుల డిమాండ్‌కు అనుగుణంగా విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది.
జనాభా పెరుగుతోంది + ప్రయాణికులు పెరుగుతున్నారు + సొంత బస్సులు తగ్గుతున్నాయి = సాధారణ ప్రయాణికుడిపై మరింత భారం.
ఇది ప్రజా చర్చకు, పారదర్శక ప్రభుత్వ సమాధానాలకు అర్హమైన అంశం.
పారదర్శకత ఎందుకు అవసరం?
RTI సమాధానం ప్రకారం, దరఖాస్తులోని 1 నుంచి 4 అంశాలకు సంబంధించిన సమాచారం మరియు సర్క్యులర్లను అందించగా, 5వ అంశానికి సంబంధించిన ప్రెస్ రిలీజ్‌లు/నోటీసులు అందుబాటులో లేవని పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.
ప్రజలు చెల్లించే ప్రతి అదనపు రూపాయికి సంబంధించిన నిర్ణయ ప్రక్రియ ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి.
ప్రయాణికులకు స్పష్టంగా తెలియాల్సిన అంశాలు:
ఛార్జీ ఎప్పుడు పెంచారు?
ఎంత పెంచారు?
ఎందుకు పెంచారు?
ఎవరి అనుమతితో పెంచారు?
ఏ ఆర్థిక లెక్కల ఆధారంగా పెంచారు?
చట్టపరమైన అధికారం ఏమిటి?
ప్రత్యేక ఛార్జీలకు ఆధారం ఏమిటి?
ప్రజా రవాణా విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, మహిళలు, వృద్ధులు, రోజువారీ కూలీలు, తక్కువ ఆదాయ వర్గాలు మరియు లక్షలాది సాధారణ కుటుంబాలకు అత్యవసర సేవ.
అందువల్ల ఛార్జీల పెంపు విషయంలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, ప్రజా ప్రయోజనం ప్రధానంగా ఉండాలి.
TGSRTC ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవడం ముఖ్యమే. అయితే ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను నిర్వహించే భారం మొత్తం సాధారణ ప్రయాణికులపై మోపకూడదు.
ఛార్జీలు పెంచితే ఎందుకు పెంచారో ప్రజలకు స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
అదే సమయంలో జనాభా, ప్రయాణికుల సంఖ్య పెరుగుతున్నప్పటికీ TGSRTC సొంత బస్సుల సంఖ్య తగ్గితే, బస్సులు ఎందుకు తగ్గాయి? ప్రయాణికుల అవసరాలకు సరిపడా బస్సులు అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి ప్రభుత్వం, TGSRTC ఏ చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి? అనే ప్రశ్నలకు కూడా సమాధానం ఇవ్వాలి.
ప్రజా రవాణా కేవలం వ్యాపారం కాదు — అది ఒక అత్యవసర ప్రజా సేవ.
Way2RTI.com నినాదం:
“మీ హక్కు తెలుసుకోండి… సమాచారం పొందండి… సమస్య పరిష్కరించుకోండి!”
