సమస్య ఎక్కడ ఉంటే.. RTIతో పరిష్కారం అక్కడే
2009లో భిక్షాటన నిరోధక చట్టం కింద నిబంధనలు, మార్గదర్శకాలు, సర్క్యులర్లపై RTI దరఖాస్తు
2010లో ఏపీ ప్రభుత్వం జారీ చేసిన భిక్షాటన నిరోధక నిబంధనలు
హైదరాబాద్:
“సమస్య ఎక్కడ ఉంటే.. RTI చట్టం-2005 ద్వారా పరిష్కారం అక్కడే ఉంటుంది” అని RTI కార్యకర్త, సామాజిక కార్యకర్త గంజి శ్రీనివాసరావు పేర్కొన్నారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ బెగ్గింగ్ యాక్ట్, 1977 అమలుకు సంబంధించి నిబంధనలు, నియమాలు, మార్గదర్శకాలు, సర్క్యులర్లు ఏమైనా ఉన్నాయా? ఉంటే వాటి వివరాలు ఇవ్వాలంటూ గంజి శ్రీనివాసరావు 2009లో హైదరాబాద్‌లోని అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ న్యాయశాఖ కార్యదర్శికి RTI దరఖాస్తు చేశారు.
తన RTI దరఖాస్తుకు న్యాయశాఖ కార్యదర్శి నుంచి సమాధానం రాలేదని శ్రీనివాసరావు తెలిపారు.
అయితే అనంతరం ప్రభుత్వం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ బెగ్గింగ్ రూల్స్, 2010ను తుది నోటిఫికేషన్‌గా జారీ చేసింది.
2010లో తుది నోటిఫికేషన్
సోషల్ వెల్ఫేర్ (బడ్జెట్) డిపార్ట్‌మెంట్ G.O.Ms.No.26, తేదీ 29-03-2010 ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ బెగ్గింగ్ రూల్స్, 2010ను ప్రభుత్వం జారీ చేసింది.
ఈ నిబంధనలు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రివెన్షన్ ఆఫ్ బెగ్గింగ్ యాక్ట్, 1977లోని సెక్షన్ 33(1) కింద రూపొందించినట్లు ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులో పేర్కొంది.
అంతకుముందు ఈ నిబంధనలు G.O.Ms.No.8, సోషల్ వెల్ఫేర్ (బడ్జెట్-2) డిపార్ట్‌మెంట్, తేదీ 10-03-2006 ద్వారా జారీ చేసి, 17-03-2006న ఆంధ్రప్రదేశ్ గెజిట్‌లో ప్రచురించినట్లు కూడా G.O.లో పేర్కొన్నారు. అభ్యంతరాలు, సూచనలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న అనంతరం తుది నిబంధనలు జారీ చేసినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.
ఈ నోటిఫికేషన్‌ను 31-03-2010న ఆంధ్రప్రదేశ్ గెజిట్ ప్రత్యేక సంచికలో ప్రచురించాలని ఆదేశించారు.
నిబంధనల్లో ఏముంది?
2010 నిబంధనలు భిక్షాటన నిరోధం, గుర్తింపు, అరెస్టు, కోర్టు ముందు హాజరు, వైద్య పరీక్షలు, పునరావాసం, ప్రత్యేక గృహాలు, వర్క్‌హౌస్‌లు తదితర అంశాలకు సంబంధించి విస్తృతమైన విధివిధానాలను నిర్దేశించాయి.
అధీకృత అధికారిగా సబ్‌ఇన్‌స్పెక్టర్ కంటే తక్కువ కాని స్థాయి పోలీసు అధికారి, తహసీల్దార్ కంటే తక్కువ కాని స్థాయి రెవెన్యూ అధికారి, జిల్లా ప్రొబేషన్ అధికారి తదితరులను నిబంధనలు గుర్తించాయి.
ప్రజా ప్రదేశాల్లో భిక్షాటన చేయడం నేరంగా పేర్కొంటూ, ప్రజా ప్రదేశంలో భిక్షాటన చేస్తున్న వ్యక్తిని వారెంట్ లేకుండా అరెస్టు చేసే అధికారం అధీకృత అధికారికి ఉందని నిబంధనలు పేర్కొన్నాయి. అరెస్టు చేసిన వ్యక్తిని నిర్దేశిత సమయంలో కోర్టు ముందు హాజరుపరచాల్సి ఉంటుంది.
బాధ్యత వహించే శాఖలు
ఈ నిబంధనల అమలులో పలు ప్రభుత్వ శాఖలు, అధికారులు కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించాల్సి ఉంది.
1. సాంఘిక సంక్షేమ శాఖ
భిక్షాటన నిరోధక కార్యక్రమాలకు ప్రధాన బాధ్యత సాంఘిక సంక్షేమ శాఖపై ఉంది. కమిషనర్ ఆఫ్ సోషల్ వెల్ఫేర్, డిప్యూటీ డైరెక్టర్లు, జిల్లా స్థాయి అధికారులు నిధులు, పునరావాసం, సంస్థల నిర్వహణ తదితర అంశాల్లో బాధ్యతలు నిర్వహించాలి.
2. హోం శాఖ / పోలీసు శాఖ
భిక్షాటన చేస్తున్న వారిని అరెస్టు చేయడం, మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచడం, భిక్షాటనకు ప్రోత్సహించే లేదా సహకరించే వ్యక్తులపై చర్యలు తీసుకోవడం పోలీసు అధికారుల బాధ్యతల్లో ఉన్నాయి.
3. రెవెన్యూ శాఖ
తహసీల్దార్ కంటే తక్కువ కాని స్థాయి రెవెన్యూ అధికారిని అధీకృత అధికారిగా నిబంధనలు పేర్కొన్నాయి. మండల రెవెన్యూ అధికారి స్థానిక సలహా కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉంటారు.
4. మున్సిపల్ పరిపాలన / స్థానిక సంస్థలు
పట్టణ ప్రాంతాల్లో మున్సిపల్ కమిషనర్‌కు కీలక బాధ్యతలు ఉన్నాయి. భిక్షాటన చేస్తున్న వ్యక్తులను గుర్తించడం, అధికారులకు సహకరించడం, నివారణ మరియు పునరావాస కార్యక్రమాల్లో భాగస్వామ్యం కావాలి.
5. పంచాయతీరాజ్ శాఖ / గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలు
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో భిక్షాటనపై సర్వేలు నిర్వహించేందుకు మండల ప్రజాపరిషత్ అభివృద్ధి అధికారి, గ్రామ కార్యదర్శుల సహకారంతో పనిచేయాలని నిబంధనలు పేర్కొన్నాయి.
6. వైద్య, ఆరోగ్య శాఖ
కోర్టు ముందు హాజరుపరిచిన వ్యక్తులకు వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించడం, ఆరోగ్యం, వయస్సు, శారీరక సామర్థ్యం తదితర అంశాలను నమోదు చేయడం వైద్య అధికారుల బాధ్యతల్లో ఉన్నాయి.
7. మహిళా, శిశు సంక్షేమ శాఖ
జిల్లా సలహా కమిటీలో జిల్లా మహిళా, శిశు సంక్షేమ అధికారి సభ్యుడిగా ఉంటారు. ముఖ్యంగా బాల భిక్షాటన, వీధి బాలల అంశాల్లో ఈ శాఖకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది.
8. ఆర్థిక శాఖ
భిక్షాటన నిరోధం, పునరావాస కార్యక్రమాల అమలుకు అవసరమైన బడ్జెట్‌ను ప్రభుత్వం సమకూర్చాలని నిబంధనలు పేర్కొన్నాయి. ఆర్థిక శాఖ రాష్ట్ర స్థాయి కమిటీలో భాగంగా ఉంటుంది.
9. జిల్లా యంత్రాంగం
జిల్లా కలెక్టర్, జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ జిల్లా సలహా కమిటీకి చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు. భిక్షాటనపై సర్వే, ప్రాంతాల గుర్తింపు, పునరావాస చర్యలకు వ్యూహరచన వంటి బాధ్యతలు కమిటీకి ఉన్నాయి.
బాల భిక్షాటన ముఠాలపై చర్యలు
2010 నిబంధనల్లో మరో ముఖ్యమైన అంశం బాల భిక్షాటనను ప్రోత్సహించే లేదా పిల్లలను ఉపయోగించుకునే వ్యక్తులు, ముఠాలను గుర్తించడం.
జిల్లా, స్థానిక సలహా కమిటీలు బాల భిక్షాటన ముఠాలు లేదా వ్యక్తులను గుర్తించవచ్చని, పిల్లలను దోపిడీ చేయడానికి భిక్షాటనకు ప్రోత్సహించే వారిపై ప్రభుత్వ యంత్రాంగం, అధీకృత అధికారులు చర్యలు తీసుకుని కోర్టులో హాజరుపరచాలని నిబంధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
రాష్ట్ర స్థాయిలో పర్యవేక్షణ
భిక్షాటన నిరోధక చట్టం అమలును సమన్వయం చేసేందుకు చీఫ్ సెక్రటరీ అధ్యక్షతన రాష్ట్ర స్థాయి కమిటీ ఏర్పాటు చేసే అవకాశం నిబంధనల్లో ఉంది.
ఈ కమిటీలో హోం, సాంఘిక సంక్షేమం, పంచాయతీరాజ్, వైద్య-ఆరోగ్యం, మున్సిపల్ పరిపాలన, మహిళా-శిశు సంక్షేమం, ఆర్థిక శాఖల ఉన్నతాధికారులు సభ్యులుగా ఉంటారు.
చట్టం అమలులో పురోగతిని ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి సమీక్షించాలి అని నిబంధనలు పేర్కొంటున్నాయి.
“ఈ క్రెడిట్ RTI చట్టానిదే”
2009లో తాను వేసిన RTI దరఖాస్తు అనంతరం 2010లో ప్రభుత్వం భిక్షాటన నిరోధక నిబంధనలను తుది నోటిఫికేషన్‌గా జారీ చేయడం ప్రజలకు RTI చట్టం ద్వారా ప్రభుత్వ వ్యవస్థను ప్రశ్నించే శక్తిని చూపిస్తుందని గంజి శ్రీనివాసరావు అన్నారు.
“సమస్య ఎక్కడ ఉంటే.. RTI చట్టం-2005 ద్వారా పరిష్కారం అక్కడే ఉంటుంది. ప్రభుత్వ శాఖల్లో నిబంధనలు, మార్గదర్శకాలు, సర్క్యులర్లు, అమలు విధానాలు ఉన్నాయా లేదా అనే విషయాన్ని ప్రజలు RTI ద్వారా ప్రశ్నించాలి.” అని ఆయన అన్నారు.
Way2RTI సందేశం
సమస్యను గుర్తించండి.
RTI ద్వారా ప్రశ్నించండి.
రికార్డులు పొందండి.
బాధ్యత వహించే శాఖను గుర్తించండి.
అమలును ప్రశ్నించండి.
RTI కేవలం సమాచారం కోసం మాత్రమే కాదు — ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం కోసం కూడా ఒక శక్తివంతమైన సాధనం.
Way2RTI.com — సమాచార హక్కుతో జవాబుదారీతనం వైపు.
గమనిక: పై అంశంపై RTI దరఖాస్తు దాఖలు చేయడానికి ఆసక్తి ఉందా? ఆసక్తి ఉన్నవారు మీ వివరాలను మా అధికారిక ఈమెయిల్‌కు పంపండి: gsrao@way2rti.com
