సమాచారాన్ని తిరస్కరించిన సీఎంఓ

సెక్షన్ 2(f) పేరుతో రికార్డులను నిరాకరించవచ్చా?

తెలంగాణ: ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం (CMO) అధికారిక ఫేస్‌బుక్‌లో ప్రసారమైన వీడియో/రీల్‌లో కనిపించిన చీరల నమూనాలు, అలాగే ముఖ్యమంత్రి సమక్షంలో తెలంగాణ సచివాలయంలో జరిగిన వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లో పాల్గొన్న అధికారులు, ప్రజాప్రతినిధుల వివరాలు కోరుతూ RTI ద్వారా సమాచారం కోరిన గంజి శ్రీనివాసరావుకు సమాచారం నిరాకరించడంతో పలు కీలక న్యాయపరమైన ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

“సమాచారం సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు” అనే కారణంతో RTI దరఖాస్తును తిరస్కరించడం సరైనదేనా? లేక ఇప్పటికే ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో ఉన్న సమాచారాన్ని గుర్తించి అందించాల్సిన బాధ్యత PIOపై ఉందా? అనేది ఇప్పుడు ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.

రెండు అంశాలపై RTI దరఖాస్తు

గంజి శ్రీనివాసరావు RTI Application No.131/2026, తేదీ 09-06-2026 ద్వారా CMO పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఆఫీసర్‌ను సంప్రదించారు.

ఆయన ప్రధానంగా రెండు అంశాలపై సమాచారం కోరారు.

మొదటి అంశం: CMO తెలంగాణ అధికారిక ఫేస్‌బుక్ రీల్/వీడియోలో కనిపించిన చీరలకు సంబంధించిన స్క్రీన్‌షాట్లను దరఖాస్తుతో జతచేసి, వాటికి అనుగుణంగా ఉన్న చీరల నమూనాలను అందించాలని కోరారు. ఇందుకు వర్తించే నిర్ణీత రుసుము చెల్లించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు స్పష్టంగా తెలిపారు.

రెండవ అంశం: అదే వీడియోలో కనిపించిన తెలంగాణ సచివాలయ వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లో ముఖ్యమంత్రితో కలిసి పాల్గొన్న అధికారులు, అనధికారులు, ప్రజాప్రతినిధుల పేర్లు, హోదాలు, శాఖల పేర్లు, పూర్తి పోస్టల్ చిరునామాలు ఇవ్వాలని కోరారు.

సమాచారాన్ని MS Office Excel లేదా PDF రూపంలో తన ఇమెయిల్ ద్వారా అందించాలని అభ్యర్థించారు.

సెక్షన్ 2(f) పేరుతో PIO తిరస్కరణ

CMO PIO & Assistant Secretary to Chief Minister Letter No.181/PAGB/RTI(CM)/2026, తేదీ 17-06-2026 ద్వారా RTI దరఖాస్తును తిరస్కరించారు.

PIO తన సమాధానంలో RTI Actలోని **Section 2(f)**ను ప్రస్తావిస్తూ, ప్రజా సంస్థలు కొత్త సమాచారాన్ని సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదని, సమాచారాన్ని విశ్లేషించడం, వివరణ ఇవ్వడం, సమస్యలు పరిష్కరించడం లేదా ఊహాత్మక ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడం RTI చట్ట పరిధిలోకి రావని పేర్కొన్నారు.

అదే సమయంలో ఈ వ్యవహారానికి సంబంధించి guidelines లేదా orders అందుబాటులో లేవని కూడా పేర్కొన్నారు.

అయితే ఇక్కడే ప్రధాన ప్రశ్న తలెత్తుతోంది:

RTI దరఖాస్తుదారు కొత్త సమాచారాన్ని సృష్టించమని కోరారా? లేక ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ రికార్డులు/సామగ్రిని కోరారా?

RTI చట్టంలో “Samples” కూడా Information కాదా?

RTI Act, 2005లోని **Section 2(f)**లో “information” నిర్వచనంలో రికార్డులు, డాక్యుమెంట్లు, ఇ-మెయిల్స్, ఆదేశాలు, నివేదికలు, పత్రాలతో పాటు “samples” మరియు “models” కూడా స్పష్టంగా ఉన్నాయి.

అంతేకాకుండా Section 2(j) కింద సమాచార హక్కులో certified samples of material పొందే హక్కు కూడా ప్రస్తావించబడింది.

అందువల్ల మొదటి RTI ప్రశ్నలో కీలకమైన అంశం కేవలం “కొత్తగా ఒక చీర తయారు చేయాలా?” అన్నది కాదు.

అసలు ప్రశ్న:

ప్రభుత్వ కార్యక్రమంలో ప్రదర్శించిన చీరలు ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో తయారు చేయబడినా, కొనుగోలు చేయబడినా, ఆమోదించబడినా లేదా ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఉన్నా—వాటి డిజైన్, స్పెసిఫికేషన్లు, నమూనాలు, ఆమోదాలు, కొనుగోలు, ఉత్పత్తి తదితరాలకు సంబంధించిన రికార్డులు ప్రభుత్వ వద్ద ఉన్నాయా?

అలాంటి రికార్డులు ఉంటే, వాటిలో చట్టప్రకారం అందించగల సమాచారాన్ని పౌరుడికి ఇవ్వాల్సిన బాధ్యతపై పరిశీలన అవసరం.

వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లో పాల్గొన్నవారి వివరాలపై ప్రశ్నలు

రెండవ అంశంలో శ్రీనివాసరావు వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌లో పాల్గొన్న వారి పేర్లు, హోదాలు, శాఖలు, చిరునామాలను కోరారు.

ఇలాంటి అధికారిక సమావేశాలకు సాధారణంగా ఆహ్వానాలు, పాల్గొనే వారి జాబితాలు, అధికారిక ఉత్తరాలు, షెడ్యూల్స్, హాజరు వివరాలు, సమావేశ రికార్డులు, ఫొటోలు, వీడియోలు లేదా ఇతర ఎలక్ట్రానిక్ రికార్డులు ఉండే అవకాశం ఉంది.

అందువల్ల:

అలాంటి రికార్డులు CMO లేదా సంబంధిత ప్రభుత్వ శాఖ వద్ద ఉన్నాయా?

ఉంటే, ఇప్పటికే ఉన్న రికార్డులను అందించకుండా మొత్తం దరఖాస్తును “information creation” లేదా “hypothetical question”గా తిరస్కరించడం సముచితమేనా? అనే ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతోంది.

First Appeal కూడా తిరస్కరణ

PIO సమాధానంతో సంతృప్తి చెందని శ్రీనివాసరావు 30-06-2026న First Appeal దాఖలు చేశారు.

దీనిపై First Appellate Authority & Additional Secretary to Government (Accommodation), General Administration Department, Telangana Secretariat వారు Letter No.181/PAGB/RTI(CM)/2026-2, తేదీ 07-07-2026 ద్వారా అప్పీల్‌ను తిరస్కరించారు.

FAA కూడా Section 2(f) నిర్వచనాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ప్రజా అధికారులు కొత్త డేటాను సృష్టించడం, వివరణలు ఇవ్వడం లేదా ఊహాత్మక ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వడం తమ బాధ్యత కాదని పేర్కొంటూ PIO నిర్ణయాన్ని సమర్థించారు.

Nodal Officerకు ఫిర్యాదు

తదుపరి శ్రీనివాసరావు 15-07-2026న RTI Act అమలుకు సంబంధించిన Nodal Officerకు ఫిర్యాదు చేశారు.

PIO, FAA చర్యలు RTI Act ఉద్దేశ్యాలైన పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, బాధ్యత మరియు పౌరుల సమాచార హక్కుకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయని ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారు.

PIO, FAAపై తగిన చర్యలు, విచారణ, సంబంధిత నియమాల ప్రకారం క్రమశిక్షణ చర్యలను పరిశీలించాలని కోరారు.

ఇందిరమ్మ చీరల నేపథ్యంలో మరింత ప్రాధాన్యం

ఇటీవల తెలంగాణ ప్రభుత్వం మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులకు పంపిణీ చేయనున్న ఇందిరమ్మ చీరల అంశం ప్రజల్లో చర్చనీయాంశంగా ఉంది.

ప్రభుత్వం పెద్ద సంఖ్యలో చీరలను తయారు చేసి జిల్లాలకు పంపుతున్న నేపథ్యంలో చీరల డిజైన్, నమూనా, నాణ్యత, ఉత్పత్తి, కొనుగోలు, వ్యయం, కాంట్రాక్టులు, పంపిణీ వంటి అంశాలపై ప్రజలకు ఆసక్తి ఉండటం సహజం.

ఇలాంటి ప్రజా ప్రయోజన కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన సమాచారంలో RTI ద్వారా ఇప్పటికే ఉన్న ప్రభుత్వ రికార్డులను పొందే అవకాశం పారదర్శకతకు కీలకంగా మారుతుంది.

అసలు వివాదం “చీర” గురించి కాదు

ఈ వ్యవహారం కేవలం ఒక చీర నమూనా గురించి మాత్రమే కాదు.

ఇది ఒక విస్తృతమైన ప్రశ్నను ముందుకు తెస్తోంది:

ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రజల ముందు ప్రదర్శించిన కార్యక్రమానికి సంబంధించిన రికార్డులను పౌరుడు RTI ద్వారా కోరినప్పుడు, ఇప్పటికే ఉన్న రికార్డులను ఎంతవరకు అందుబాటులోకి తీసుకురావాలి?

RTI Act ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ప్రజలకు ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని సమాచారాన్ని అందుబాటులోకి తీసుకురావడం, పారదర్శకత మరియు జవాబుదారీతనాన్ని పెంపొందించడం.

అందువల్ల “కొత్త సమాచారం సృష్టించాల్సిన అవసరం లేదు” అనే సూత్రం మరియు “ఇప్పటికే ఉన్న రికార్డును అందించాలి” అనే సూత్రం మధ్య స్పష్టమైన తేడాను గుర్తించడం అవసరం.

తెలంగాణ సమాచార కమిషన్ ముందు కీలక ప్రశ్నలు

ఈ వ్యవహారంలో తెలంగాణ సమాచార కమిషన్ పరిశీలించాల్సిన అంశాలు:

1. RTI Actలో “samples”ను Informationగా పేర్కొన్న నేపథ్యంలో, చీర నమూనాల అభ్యర్థనను పూర్తిగా Section 2(f) పరిధికి వెలుపలగా పరిగణించవచ్చా?
2. చీరలకు సంబంధించిన డిజైన్, స్పెసిఫికేషన్, నమూనా, ఆమోదం, కొనుగోలు, ఉత్పత్తి వంటి రికార్డులు ఉన్నాయా అని CMO పరిశీలించిందా?
3. వీడియో కాన్ఫరెన్స్‌కు సంబంధించిన participant list, attendance, correspondence లేదా ఇతర అధికారిక రికార్డులు ఉన్నాయా?
4. దరఖాస్తులో కొంత సమాచారం ఇప్పటికే రికార్డుల్లో ఉండే అవకాశం ఉన్నప్పుడు మొత్తం RTI దరఖాస్తును “hypothetical”గా తిరస్కరించవచ్చా?
5. కొత్త సమాధానాన్ని సృష్టించాల్సిన అవసరం లేకుండా ఇప్పటికే ఉన్న రికార్డులను అందించగలిగితే, వాటిని పౌరుడికి అందించాల్సిన బాధ్యత ఉందా?
6. PIO ఇచ్చిన తిరస్కరణ RTI Actలోని Section 7 నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉందా?
7. సమాచారాన్ని చట్టవిరుద్ధంగా నిరాకరించినట్లు కమిషన్ నిర్ధారిస్తే, దరఖాస్తుదారుడికి చట్టప్రకారం ఎలాంటి ఉపశమనం కల్పించాలి?

Section 20 కింద చర్యకు అవకాశం ఉందా?

RTI Actలోని Section 20 ప్రకారం, తగిన కారణం లేకుండా సమాచారాన్ని నిరాకరించడం, తప్పు/అసంపూర్ణ/తప్పుదోవ పట్టించే సమాచారం ఇవ్వడం లేదా సమాచారాన్ని అందించడంలో అడ్డంకులు కల్పించడం వంటి పరిస్థితుల్లో PIOపై పెనాల్టీ అంశాన్ని సమాచార కమిషన్ పరిశీలించవచ్చు.

అయితే ఈ కేసులో Section 20 వర్తిస్తుందా లేదా అనేది సంబంధిత రికార్డులు, PIO వివరణ మరియు చట్టపరమైన అంశాలను పరిశీలించిన అనంతరం సమాచార కమిషన్ నిర్ణయించాల్సిన విషయం.

పౌరుడి సమాచార హక్కుపై విస్తృత చర్చ

ఈ కేసు మరో ముఖ్యమైన అంశాన్ని ముందుకు తెస్తోంది.

ప్రభుత్వం స్వయంగా అధికారిక సోషల్ మీడియా ద్వారా ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రజలకు చూపిస్తే, ఆ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన అధికారిక రికార్డులపై పౌరుడు ప్రశ్నలు అడగడానికి హక్కు లేదా?

ప్రజా ధనం, ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు, అధికారుల పాల్గొనడం, కొనుగోళ్లు, ఉత్పత్తి మరియు పంపిణీ వంటి అంశాల్లో పారదర్శకత ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనలో కీలకం.

“రికార్డు ఉంటే సమాచారం ఇవ్వాలి… రికార్డు లేకపోతే లేదని స్పష్టంగా చెప్పాలి.”

కానీ,

“రికార్డులో ఏమి ఉందో పరిశీలించకుండానే RTI దరఖాస్తును తిరస్కరించవచ్చా?”

అనేదే ఈ వ్యవహారంలో ప్రధాన ప్రశ్న.

Contact us: gsrao@way2rti.com