RTI చట్టం అమలుపై GADలోనే ప్రశ్నలు

తన సొంత Section 4(1)(b) స్వచ్ఛంద సమాచార వెల్లడి వివరాలపై RTIకి సమాధానం ఇవ్వని GAD

“న్యాయం ఆలస్యం అయితే న్యాయం నిరాకరించినట్లే… సమాచారంలో ఆలస్యం అయితే RTI చట్టం లక్ష్యమే దెబ్బతింటుంది”

అందరికీ శకునం చెప్పే బల్లి కుడితిలో పడ్డ చందంగా ఉన్నది జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ డిపార్ట్ మెంట్ దుస్థితి.

తెలంగాణ ప్రభుత్వ జనరల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ డిపార్ట్‌మెంట్ (GAD)లో సమాచార హక్కు చట్టం అమలు తీరుపై గంజి శ్రీనివాసరావు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.

RTI చట్టం, 2005లోని Section 4(1)(b) కింద ప్రభుత్వ శాఖలు స్వయంగా ప్రజలకు వెల్లడించాల్సిన సమాచారానికి సంబంధించిన వివరాలను కోరుతూ శ్రీనివాసరావు RTI Application No.99/2026, తేదీ 21.05.2026ను GAD స్పెషల్ చీఫ్ సెక్రటరీ కార్యాలయంలోని PIOకి సమర్పించారు. ఈ దరఖాస్తును 22.05.2026న Speed Post ద్వారా పంపించారు.

ఏ సమాచారం కోరారు?

GADకు సంబంధించిన Section 4(1)(b) Suo-Motu Disclosure Information Manual యొక్క పూర్తి, తాజా ప్రతిని ఇవ్వాలని RTIలో కోరారు.

అందులో ముఖ్యంగా:

• శాఖ యొక్క సంస్థాగత నిర్మాణం, విధులు, బాధ్యతలు;
• అధికారులు, ఉద్యోగుల అధికారాలు, విధులు;
• నిర్ణయాలు తీసుకునే విధానం, పర్యవేక్షణ, జవాబుదారీతనం;
• అమలులో ఉన్న నిబంధనలు, నియమాలు, మార్గదర్శకాలు, మాన్యువల్స్;
• శాఖ వద్ద ఉన్న పత్రాల వర్గాలు;
• బోర్డులు, కమిటీలు, కౌన్సిళ్లు;
• అధికారులు, ఉద్యోగుల డైరెక్టరీ;
• అధికారుల నెలవారీ వేతన వివరాలు;
• బడ్జెట్, ప్రతిపాదిత వ్యయాలు, ఖర్చుల వివరాలు;
• సబ్సిడీలు, లబ్ధిదారుల వివరాలు;
• రాయితీలు, అనుమతులు, అధికృత పత్రాలు;
• ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం;
• పౌరులకు సమాచారాన్ని పొందేందుకు ఉన్న సౌకర్యాలు;
• PIOల పేర్లు, హోదాలు;
• ప్రతి సంవత్సరం నవీకరించాల్సిన ఇతర సమాచార వివరాలు.

అదేవిధంగా, ఈ సమాచారాన్ని ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఎక్కడ ప్రచురించారో ఖచ్చితమైన URL/వెబ్ లింక్ను కూడా కోరారు.

30 రోజుల్లో PIO సమాధానం ఇవ్వలేదని ఆరోపణ

RTI దరఖాస్తుకు RTI Act Section 7(1) ప్రకారం నిర్దేశిత కాలంలో సమాచారం అందలేదని శ్రీనివాసరావు తెలిపారు.

దీంతో ఆయన Section 19(1) కింద First Appeal దాఖలు చేశారు. ఈ అప్పీల్ 02.07.2026 తేదీతో, 03.07.2026న Speed Post ద్వారా పంపించారు.

అప్పీల్‌లో PIO replyగా NILగా పేర్కొంటూ, సమాచారం అందించాలని కోరారు.

అయితే, First Appellate Authority కూడా Section 19(6)లో నిర్దేశించిన కాలపరిమితిలో సమర్థవంతమైన ఉత్తర్వు ఇవ్వలేదని అప్పీలుదారు ఆరోపిస్తున్నారు.

GAD జారీ చేసిన 2011 RTI Nodal Officer ఆదేశాలే కీలకం

ఈ వ్యవహారంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం General Administration Department జారీ చేసిన U.O. Note No.33583/RTIA/GPM&AR/2011, తేదీ 27.10.2011.

ఈ U.O. Noteలో ఒకటి కంటే ఎక్కువ PIOలు ఉన్న Public Authoritiesలో RTI Nodal Officerను నియమించి, RTI దరఖాస్తులు, అప్పీళ్లను సమన్వయం చేయడానికి వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని సూచనలు ఇచ్చినట్లు అందుబాటులో ఉన్న వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.

Nodal Officer బాధ్యతలు ఏమిటి?

ఆ ఆదేశాల ప్రకారం ప్రధానంగా:

• RTI దరఖాస్తులు, అప్పీళ్లను స్వీకరించేందుకు కేంద్ర బిందువుగా వ్యవహరించడం;
• వచ్చిన దరఖాస్తు/అప్పీల్‌ను సంబంధిత PIO లేదా FAAకు అదే రోజున పంపించడం;
• RTI దరఖాస్తులు, అప్పీళ్లను నమోదు చేయడానికి ప్రత్యేక రిజిస్టర్ నిర్వహించడం;
• Information Commissionకు అవసరమైన నివేదికలను సమయానికి పంపించడం;
• Nodal Officers వివరాలను సేకరించి సంబంధిత Information Commissionకు అందించడం;
• Secretariat Departments, Heads of Departments, District Collectors ఈ విధానాన్ని అమలు చేసేలా చర్యలు తీసుకోవడం.

అంటే, RTI దరఖాస్తుల స్వీకరణ, పంపిణీ, నమోదు, పర్యవేక్షణకు ప్రత్యేక వ్యవస్థను ప్రభుత్వం గతంలోనే నిర్దేశించింది.

అయితే ఈ కేసులో ఆ వ్యవస్థ పనిచేసిందా?

ఇదే ఇప్పుడు శ్రీనివాసరావు లేవనెత్తుతున్న ప్రధాన ప్రశ్న.

GAD స్వయంగా RTI దరఖాస్తులను సమయానికి స్వీకరించి, సంబంధిత అధికారులకు పంపించి, రిజిస్టర్‌లో నమోదు చేసి, పర్యవేక్షించే విధానాన్ని నిర్దేశించినప్పుడు — తన కార్యాలయానికి వచ్చిన RTI దరఖాస్తుకు Section 7(1) గడువులో సమాధానం ఎందుకు రాలేదు?

అదేవిధంగా:

• ఈ దరఖాస్తు Nodal Officer వద్ద నమోదు అయిందా?
• ఏ తేదీన సంబంధిత PIOకు పంపబడింది?
• RTI Registerలో నమోదు సంఖ్య ఏమిటి?
• నిర్ణీత గడువు ముగిసేలోపు పర్యవేక్షణ జరిగిందా?
• First Appealపై Section 19(6) ప్రకారం నిర్ణయం ఎందుకు ఇవ్వలేదు?

అనే అంశాలను అధికారిక రికార్డుల ఆధారంగా స్పష్టం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

Section 4(1)(b) ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

RTI Actలోని Section 4(1)(b) ప్రజలకు ప్రభుత్వం స్వయంగా సమాచారాన్ని వెల్లడించాల్సిన అత్యంత ముఖ్యమైన పారదర్శకత నిబంధన.

ప్రభుత్వ శాఖలు తమ సంస్థాగత నిర్మాణం, విధులు, అధికారాలు, నిర్ణయ ప్రక్రియ, నిబంధనలు, రికార్డులు, అధికారులు, బడ్జెట్ తదితర సమాచారాన్ని ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

అంతేకాకుండా, ఈ సమాచారాన్ని ప్రతి సంవత్సరం నవీకరించాలి.

RTI Act అమలులోకి వచ్చిన తేదీ 15 June 2005. Section 4(1)(b)లోని 120 రోజుల నిబంధన ప్రకారం ప్రారంభ ప్రచురణకు గడువు 12 అక్టోబర్ 2005తో ముగిసింది.

అందువల్ల, 2026లో కూడా Section 4(1)(b) సమాచారం తాజాగా, పూర్తిగా మరియు ప్రజలకు సులభంగా అందుబాటులో ఉందా అనే ప్రశ్న ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

PIOను “నిందితుడు”గా పరిగణించవచ్చా?

చట్టపరంగా, 30 రోజులలోపు సమాచారం ఇవ్వకపోవడం మాత్రమే ఆధారంగా PIOను వెంటనే “నిందితుడు”గా ప్రకటించలేం.

అయితే RTI Actలో ఆలస్యానికి ప్రత్యేక బాధ్యతా విధానం ఉంది.

Section 20(1) ప్రకారం, చట్టబద్ధమైన కారణం లేకుండా PIO సమాచారం ఇవ్వడంలో విఫలమైతే, First Appellate Authority / Information Commission విచారణ అనంతరం రోజుకు ₹250 చొప్పున గరిష్ఠంగా ₹25,000 వరకు జరిమానా విధించే అధికారం కలిగి ఉంది.

PIOకు తన ఆలస్యానికి సమంజసమైన కారణం ఉందని నిరూపించుకునే అవకాశం ఇవ్వాలి.

అదేవిధంగా Section 20(2) కింద అవసరమైతే సంబంధిత అధికారిపై క్రమశిక్షణ చర్యలకు సిఫారసు చేసే అవకాశం First Appellate Authority / Information Commissionకు ఉంది.

కాబట్టి, ప్రస్తుత కేసులో ఆలస్యం నిర్లక్ష్యం, పరిపాలనా వైఫల్యం, ఉద్దేశపూర్వక చర్య లేదా సమంజసమైన కారణం వల్ల జరిగిందా అన్నది అధికారిక రికార్డులు మరియు చట్టబద్ధ విచారణ ద్వారా తేలాల్సిన అంశం.

RTI Activist డిమాండ్లు

శ్రీనివాసరావు తన First Appealలో ప్రధానంగా:

1. Section 4(1)(b) సమాచారం తక్షణం అందించాలని;
2. ఆలస్యం జరిగినందున Section 7(6) ప్రకారం సమాచారాన్ని ఉచితంగా ఇవ్వాలని;
3. ప్రస్తుతం పనిచేస్తున్న RTI Nodal Officer వివరాలను వెల్లడించాలని;
4. 27.10.2011 నాటి Nodal Officer ఆదేశాలు అమలులో ఉన్నాయో లేదో స్పష్టం చేయాలని;
5. PIO ఆలస్యానికి కారణాలను పరిశీలించాలని;
6. చట్టపరంగా సమర్థించబడితే Section 20(1) కింద జరిమానా అంశాన్ని పరిశీలించాలని; మరియు
7. అవసరమైతే Section 20(2) కింద క్రమశిక్షణ చర్యలను పరిశీలించాలని కోరారు.

ప్రధాన ప్రజా ప్రయోజన ప్రశ్న

RTI అమలుకు నోడల్ విభాగంగా వ్యవహరించే ప్రభుత్వ శాఖే తన సొంత Section 4(1)(b) స్వచ్ఛంద సమాచార వెల్లడి వివరాలపై RTI దరఖాస్తుకు నిర్ణీత గడువులో స్పందించకపోతే — RTI చట్టం అమలును పర్యవేక్షించేది ఎవరు?

ప్రజలకు సమాచారం సులభంగా అందుబాటులో ఉండేలా Suo-Motu Disclosure, సరైన రికార్డు నిర్వహణ, సమయపాలనతో PIO స్పందన, సమర్థవంతమైన అప్పీల్ వ్యవస్థ — ఇవన్నీ కలిసి పనిచేసినప్పుడే RTI Act యొక్క పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం లక్ష్యాలు నెరవేరుతాయి.

ఈ వ్యవహారంలో తుది బాధ్యత లేదా ఉద్దేశపూర్వక ఉల్లంఘనపై నిర్ణయం మాత్రం సంబంధిత అధికారిక రికార్డులు మరియు చట్టబద్ధ విచారణ ఆధారంగా మాత్రమే తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

Way2RTI.com ఈ అంశంపై అధికారిక రికార్డులు, అధికారుల స్పందన మరియు తదుపరి చర్యలను పరిశీలిస్తూ ప్రజలకు సమాచారం అందిస్తుంది.

సంబంధిత చట్టపరమైన నిబంధనలు

RTI Act, 2005

• Section 4(1)(b) – స్వచ్ఛంద/Suo-Motu సమాచార వెల్లడి
• Section 4(1)(c), 4(1)(d) – సంబంధిత సమాచారం, పరిపాలనా నిర్ణయాల కారణాల వెల్లడి
• Section 6(1) – RTI దరఖాస్తు
• Section 7(1) – నిర్ణీత గడువులో సమాచారం
• Section 7(6) – ఆలస్యమైన సమాచారం ఉచితంగా అందించడం
• Section 19(1) – First Appeal
• Section 19(6) – First Appeal పరిష్కార గడువు
• Section 20(1) – PIOపై జరిమానా
• Section 20(2) – క్రమశిక్షణ చర్యలకు సిఫారసు

ప్రభుత్వ ఆదేశం

U.O. Note No.33583/RTIA/GPM&AR/2011, తేదీ 27.10.2011 – RTI Nodal Officers నియామకం, RTI దరఖాస్తులు/అప్పీళ్ల సమన్వయం, నమోదు మరియు పర్యవేక్షణకు సంబంధించిన సూచనలు.

RTI • పారదర్శకత • ప్రజా జవాబుదారీతనం • పౌరుల అవగాహన

గమనిక: పై అంశంపై RTI దరఖాస్తు దాఖలు చేయడానికి ఆసక్తి ఉందా? ఆసక్తి ఉన్నవారు మీ వివరాలను మా అధికారిక ఈమెయిల్‌కు పంపండి: gsrao@way2rti.com